ปณิธาน "ตั้งใจว่าจะร่วมกันกับสมาชิกสร้างสังคมใหม่ สังคมของการให้,สังคมแห่งการเสียสละ,สังคมแห่งการยอมรับผู้อื่นอย่างจริงใจ สำคัญที่สุดคือ สังคมที่จะร่วมอนุรักษ์สืบสานวัฒนธรรมของเพลงไทยให้เป็นมรดกสำหรับคนรุ่นต่อไป"..ยุทธชาติ เกรียงไกร..๙ ตุลาคม ๒๕๕๓

กรุณา เข้าสู่ระบบ หรือ สมัครสมาชิก.

เข้าสู่ระบบด้วยชื่อผู้ใช้ รหัสผ่าน และระยะเวลาในเซสชั่น
การค้นหาขั้นสูง  

ข่าว:

เว็บไซต์เปิดใช้งานตามปกติแล้วนะครับ หากมีความผิดปกติส่วนใด แจ้งปัญหาที่ข้อความส่วนตัวของ น้องก๊อด ได้เลยนะครับ ^^

ผู้เขียน หัวข้อ: สงกรานต์ (บาลีวันละคำ นาวาเอกทองย้อย แสงสินชัย)  (อ่าน 678 ครั้ง)

0 สมาชิก และ 1 บุคคลทั่วไป กำลังดูหัวข้อนี้

มหาสุ

  • **แก้ไข**
  • คะแนนอนุรักษ์เพลง 740
  • กระทู้: 134
สงกรานต์ [2]
ภาษาย้ายราศี

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 บอกความหมายของคำว่า “สงกรานต์” ว่า -

“เทศกาลเนื่องในการขึ้นปีใหม่อย่างเก่า ซึ่งกําหนดตามสุริยคติ ปรกติตกวันที่ ๑๓-๑๔-๑๕ เมษายน วันที่ ๑๓ คือวันมหาสงกรานต์ วันที่ ๑๔ คือวันเนา และวันที่ ๑๕ คือวันเถลิงศก. (ส. สงฺกฺรานฺติ)”

คำว่า “(ส. สงฺกฺรานฺติ)” ในวงเล็บ หมายถึง คำว่า “สงกรานต์” ภาษาสันสกฤตเป็น “สงฺกฺรานฺติ” อ่านว่า สัง-กฺราน-ติ (ดูเพิ่มเติมที่ “สงกรานต์” บาลีวันละคำ (336) 13-4-56)

ที่มาของคำว่า “สงกรานต์” มีข้อสังเกตหลายประการดังนี้ -

(1) “สงฺกฺรานฺติ” เราเอามาอ่านว่า สง- ไม่ใช่ สัง-
“สงฺ-” จากบาลีสันสกฤตบางคำ เราเอามาใช้และอ่านว่า สัง- เหมือนคำเดิมก็มี เช่น “สงฺเกต” = สังเกต “สงฺขาร” = สังขาร “สงฺคม” = สังคม ใช้ทั้ง สัง- และ สง- ก็มี เช่น “สงฺคห” = สงเคราะห์, สังเคราะห์ “สงฺสาร” = สังสาร, สงสาร

(2) “สงฺกฺรานฺติ” -ติ เราเขียน -ต ไม่ใช่ -ติ และไม่ออกเสียง โดยใช้เครื่องหมายทัณฑฆาต คือ -ต์ สัง-กฺราน-ติ จึงกลายเป็น สง-กฺราน

(3) บาลีมีคำว่า “สงฺกนฺติ” อ่านว่า สัง-กัน-ติ มีความหมายเหมือนกับ “สงฺกฺรานฺติ” ในสันสกฤต

(4) “สงฺกนฺติ” ประกอบด้วย สํ (= พร้อม) + กม (ธาตุ = ก้าวไป, เคลื่อนที่ไป) + ติ (ปัจจัย = การ-, ความ-)
: สํ > สงฺ + กม = สงฺกม + ติ (:-ม + ติ < นฺติ) = สงฺกนฺติ มีความหมายว่า ผ่านไป, ข้ามไป, ไปด้วยกัน, เชื่อมหรือร่วมกัน, เปลี่ยนไป, ส่งต่อไป, อพยพไป, เคลื่อนจากที่หนึ่งไปอีกที่หนึ่ง

(5) หนังสือ ศัพท์วิเคราะห์ ของ พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช ป.ธ.๙, ราชบัณฑิต) มีคำว่า “สงฺกนฺต” (สัง-กัน-ตะ, -ต ไม่ใช่ -ติ) แปลว่า สงกรานต์, การเคลื่อนย้าย รากศัพท์เหมือน “สงฺกนฺติ” ต่างกันเพียงคำนี้เป็น ต ปัจจัย ไม่ใช่ ติ ปัจจัย

(6) สรุปว่า - สงฺกนฺต > สงฺกนฺติ > สงฺกฺรานฺติ > สงกรานต์

: หนังสือฤๅมีจิต......ยังเบือนบิดอยู่ร่ำไป
: ปุถุชนวิจลใจ........จะซื่อตรงอย่าสงกา


« แก้ไขครั้งสุดท้าย: เมษายน 15, 2014, 08:40:16 AM โดย มหาสุ »
บันทึกการเข้า

** กระทู้แรกที่ควรอ่านเมื่ออยู่บ้านเพลงไทย **

พีระ

  • ชาวบ้านกิตติมศักดิ์
  • คะแนนอนุรักษ์เพลง 552
  • กระทู้: 204
Re: สงกรานต์ (บาลีวันละคำ นาวาเอกทองย้อย แสงสินชัย)
« ตอบกลับ #1 เมื่อ: พฤษภาคม 02, 2014, 11:57:48 AM »
อ่านงานของครูบาอาจารย์แล้ว ได้ความรู้มากมายครับ


บันทึกการเข้า